18 Haziran 2026 Perşembe günü şehri gezmeye çıktım. Yoncalık, İbrahim Paşa, Ulu Camii, Çifte Minareli Medrese ve Narmanlı Camii derken yolum Ahi Toman Baba'nın kabrine düştü.
Yaklaştığımda dikkatimi ilk çeken şey, alandaki hareketlilik oldu. Kabrin etrafı çevrilmişti. Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen restorasyon çalışmaları devam ediyordu. İçeri girdim. İzin istedim. Çalışanlar büyük bir gayretle emek veriyordu. Herkes adeta arı gibi çalışıyordu. Taşlar işleniyor, çevre düzenleniyor, yılların yorgunluğunu taşıyan mekân yeniden şekilleniyordu.
Bir süre çalışmaları izledim. Fotoğraflar çektim. O sırada hafızam beni yıllar öncesine götürdü. Türbenin evlerin arasında kaldığı günleri hatırladım. Yerini bilenlerin sayısı oldukça azdı. Erzurum'un manevi mirasında önemli bir yere sahip olan bu kabir, uzun yıllar gözlerden uzak yaşamıştı.
Oysa Ahi Toman Baba, Erzurum tarihinin en dikkat çekici şahsiyetlerinden biridir. Ahilik geleneğinin şehirdeki önemli temsilcileri arasında yer alır. Ünlü seyyah İbn Battuta, 1331 yılında Erzurum'a geldiğinde onun zaviyesinde misafir olur. Seyahatnamesinde Ahi Toman Baba'dan saygıyla söz eder. İleri yaşına rağmen hafızasının güçlü olduğunu, misafirlerle yakından ilgilendiğini ve ibadet hayatındaki titizliğini anlatır.
Ahi Toman Baba'nın adı yalnızca bir türbe ile anılmaz. Erzurum'un ticaret, dayanışma ve kardeşlik kültüründe de izleri vardır. Ahilik; dürüstlüğü, paylaşmayı, meslek ahlakını ve insan sevgisini esas alan bir anlayıştır. Asırlar boyunca esnafın ve sanatkârların rehberi olmuştur.
Bugün türbenin bulunduğu alanda yapılan çalışmalar, geçmişe duyulan saygının güzel bir örneğini ortaya koyuyor. Taşlar yenileniyor, çevre düzenleniyor, unutulmaya yüz tutan bir hatıra yeniden görünür hâle geliyor.
İçimden sessizce bir şükür cümlesi geçti:
"Sonunda Ahi Toman Baba da hatırlandı."
Şehirler yalnızca binalardan oluşmaz. Onları anlamlı kılan, içinde yaşattıkları hatıralardır. Alimler, ahiler, dervişler ve gönül insanları bir şehrin görünmeyen sütunlarıdır. Onların bıraktığı izler korundukça şehirlerin ruhu da yaşamaya devam eder.
Oradan ayrılırken geriye dönüp son bir kez baktım. Yapılan işin değeri taşların ötesindeydi. Bir kabir ayağa kaldırılırken aynı zamanda Erzurum'un hafızasında önemli bir sayfa yeniden açılıyordu.
Ahi Toman Baba'nın türbesinde yükselen her taş, geçmişten geleceğe uzanan bir vefa köprüsünün parçası gibiydi.
