Bu nedenle Amerikan heyetinin Erzurum'daki varlığını yalnızca tek bir nedene bağlamak doğru olmayacaktır. Belgenin ortaya koyduğu kesin bilgi, Amerikan heyetinin Erzurum'a geldiği ve Osmanlı makamlarının heyetin çalışmalarını kolaylaştırmak üzere yerel idarelere talimat verdiğidir. Heyetin çalışma alanının petrol olup olmadığı ise ayrıca belgelenmelidir. Bu ayrım önemlidir. Tarih araştırmalarında bir belgenin söylediği ile bizim belgeden çıkardığımız ihtimali birbirinden ayırmak gerekir.
Petrol Çağının Başlangıcı
Bununla birlikte Amerikan heyetinin Erzurum'da bulunduğu yılların dünya tarihindeki koşulları göz ardı edilemez. XX. yüzyılın başında petrol, sanayi ve ulaşım alanındaki gelişmelerle birlikte giderek daha stratejik bir kaynak hâline geliyordu. Petrolün önemi özellikle denizcilik, ulaşım ve askerî teknoloji alanlarında artıyordu. Devletler artık yalnızca bugünün kaynaklarını değil, geleceğin enerji kaynaklarını da hesaplamaya başlamıştı. Bu dönüşüm, Osmanlı coğrafyasını da doğrudan etkiledi. Musul, Bağdat ve Basra çevresindeki petrol kaynakları uluslararası şirketlerin ve devletlerin dikkatini çekiyordu. Ancak petrol arayışı yalnızca kuyuların bulunduğu düşünülen noktalara gitmekten ibaret değildi. Jeoloji bilgisi giderek önem kazanıyordu. Bir bölgede petrol bulunabilmesi için yer altı yapısının, kayaçların, doğal sızıntıların ve jeolojik formasyonların incelenmesi gerekiyordu. Bu nedenle petrol çağının başlangıcı aynı zamanda jeoloji araştırmalarının ve maden aramalarının da hız kazandığı bir dönemdi. Erzurum ve çevresi de böyle bir coğrafyanın içerisinde bulunuyordu.
Doğu Anadolu'nun Jeolojik Haritası
Erzurum'un petrol tarihini araştırırken yalnızca petrol kuyularına bakmak yeterli değildir. Bir kuyunun açılmasından çok önce, o bölgenin jeolojik özelliklerinin incelenmiş olması mümkündür. Bu nedenle eski jeoloji raporları, maden araştırmaları, seyahatnameler, haritalar ve yabancı uzmanların raporları büyük önem taşımaktadır. Osmanlı arşivlerinde bulunan belgeler, yabancı mühendis ve araştırmacıların Anadolu'nun farklı bölgelerinde çalışmalar yürüttüğünü göstermektedir. Erzurum da bu araştırmaların yapıldığı önemli merkezlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Rus araştırmacıların faaliyetleri, Fransızların bölgeye yönelik ilgisi ve şimdi Amerikan heyetine ilişkin ortaya çıkan belge, bize aynı coğrafyanın farklı devletler tarafından farklı amaçlarla incelendiğini düşündürüyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Her yabancı heyeti doğrudan petrol arama faaliyetiyle ilişkilendirmek mümkün değildir. Bu heyetlerin bölgeye yönelik bilimsel, ekonomik, coğrafî veya stratejik ilgileri, dönemin genel şartları içerisinde birlikte araştırılmalıdır.
Amerika'nın Erzurum'a Bakışı
Amerika Birleşik Devletleri'nin Osmanlı coğrafyasındaki varlığı 1913-1914 yıllarında yalnızca ekonomik ilişkilerden ibaret değildi. Amerikan kurumları eğitimden sağlığa, misyonerlik faaliyetlerinden bilimsel araştırmalara kadar farklı alanlarda faaliyet gösteriyordu. Erzurum da bu faaliyetlerin görüldüğü şehirlerden biriydi. Bu nedenle Amerikan heyetinin gelişini değerlendirirken, dönemin Amerikan-Osmanlı ilişkilerinin bütününe bakmak gerekiyor. Petrol açısından bakıldığında başka bir soru ortaya çıkıyor:
Amerika, Osmanlı Devleti'nin doğu vilayetlerinin doğal kaynak potansiyeliyle ne ölçüde ilgileniyordu?
Bu soruya cevap verebilmek için Osmanlı belgelerinin yanı sıra Amerikan arşivlerinin ve dönemin Amerikan basınının da taranması gerekiyor. Belki Erzurum'daki heyetin raporları Amerika'da başka bir arşivde bulunmaktadır. Belki heyetin üyelerinin isimleri diplomatik yazışmalarda geçmektedir. Belki de Erzurum'daki çalışmaların sonuçları bilimsel bir rapora dönüşmüştür. İşte bu nedenle 1913-1914 tarihli belge, araştırmanın sonu değil, yeni bir başlangıç noktasıdır.