İnsan genlerini belirlemeye ve bu yolla daha çocukken gelecekte yakalanabileceği hastalıkları belirleyebilecek Genom Projesi, içlerinde Erzurum’un da olduğu bazı üniversitelerde devreye giriyor.
İnsan Genom Projesi’nin temel amacı, insan DNA’sında bulunan 3 milyar kadar baz çiftinin dizilimini ve bunların yüzde 2-5‘ini oluşturan genlerin yerini bulmak. Bu zor iş, çünkü insan genomunda kesin sayısı şimdilik bilinmiyor olsa da 40 bin ile 80 bin arasında gen olduğu sanılıyor. Dış görünüşümüzdeki onca farklılığa rağmen, aslında insanların kalıtsal yapısı büyük ölçüde birbirine benzer. İnsanların DNA yapılarının yüzde 99,9’u ortak.
RÜYA GİBİ…
İnsan Genom Projesi de bu ortak genleri bulmayı hedefliyor. Yaklaşık 15-20 yıldır dünyada bu projeyle uğraşılmasına rağmen henüz genom projesi tam olarak çözülebilmiş değil. Ortaya çıkacak veri bankası, insanı insan yapan genlerin yanında bir insanı başkalarından ayıran genleri de gösteren eşsiz bir kaynak olacak. Basitçe anlatmak gerekirse, bir insanın bütün özelliklerinin, kaç yaşında hangi hastalığa yakalanacağı gibi olduğu bir veri tabanı gibi düşünülebilir. İnsanlar ya da doktorlar bu veri tabanına istediğiniz zaman ulaşarak bedeniniz hakkında sonsuz bilgilere ulaşabileceksiniz.
TANITIM YAPILDI
Bu değerli proje Türkiye’de de hayata geçiriliyor. Bu yıl 6.’sı düzenlenen Türk Tıp Dünyası Kurultayının ilk gününde İstanbul’da gerçekleştirilen toplantı ile projede işbirliği yapılan üniversiteler ve çalışma ekipleri tanıtıldı. Tanıtım toplantısına TÜSEB Başkanı Prof. Dr. Adil Mardinoğlu, TÜSEB Genel Sekreteri Prof. Dr. Hasan Türkez, iş birliği yapılacak ekiplerin liderleri, çok sayıda akademisyen yer aldı.
BÜYÜK İŞ BİRLİĞİ
TÜSEB tarafından 8 Temmuz 2019 tarihinde duyurusu yayınlanmış olan ve 21 Ağustos 2019 tarihinde sonlandırılan Bireysel ve Dönüşümsel Tıp Uygulamalı İşbirliği Çağrısı kapsamında yapılan başvuruların değerlendirme sonuçları açıklandı. TÜSEB panel sisteminin kullanıldığı değerlendirme toplantılarına ait kararlar paydaşlara aktarıldığı toplantıda kanser, kronik ve nadir hastalıklar konularında uzman klinisyenler, temel ve uygulamalı bilim araştırmacılarından oluşan panelistler tarafından üç gün süren değerlendirme panelleri neticesinde işbirliği yapılacak kurumlar ve proje ekipleri belirlendi.
DETAYLI ANALİZLER YAPILACAK
TÜSEB tarafından yapılan açıklamada, toplamda 26 farklı kurum; 17 Devlet Üniversitesi, 7 Vakıf Üniversitesi, 2 diğer ve 65 farklı çalışma ekibi ile işbirliği yapılacağı ifade edildi. Türkiye Genom Projesi kapsamında, bu yıl içerisinde 31’i Kanser, 35’i Kronik ve 35’i Nadir hastalık olmak üzere toplam 101 hastalık ve 12 bin 500 birey için genomik, transkriptomik, proteomik, metabolomik ve metagenomik analizleri kapsayan detaylı karakterizasyon çalışmaları hedefleniyor.
İŞTE O ÜNİVERSİTELER
Bu kapsamda Dünyada ilk olan ve ulusal-uluslararası bilim camiaları tarafından yoğun ilgi ve heyecan ile takip edilen ‘Rüya Proje’ olarak da tanımlanan Türkiye Genom Projesi hakkında bilgi veren TÜSEB Başkanı Prof. Dr. Adil Mardinoğlu, proje kapsamında işbirliği yapılacak kurum ve kuruluşların isimlerini şöyle açıkladı: “Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Erzurum Atatürk Üniversitesi, Bahçeşehir Üniversitesi, Bezm-İ Âlem Vakıf Üniversitesi, Cumhuriyet Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, Erzincan Üniversitesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, İstanbul Bilim Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Koç Üniversitesi, Maltepe Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, TOBB Ekonomi Ve Teknoloji Üniversitesi, Uludağ Üniversitesi, Esenler Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi, İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi.”