Haber/Hüseyin ATALAY
Erzurum’un futbol geçmişinin yalnızca profesyonel kulüplerden ve stadyumlarda oynanan karşılaşmalardan ibaret olmadığı ortaya çıktı. Özellikle 1960’lı, 1970’li ve 1980’li yıllarda şehrin mahallelerinde kurulan futbol takımları, dönemin gençlerini bir araya getirirken, mahalle aralarındaki futbol karşılaşmaları da sosyal hayatın önemli bir parçası haline geldi.
ARAŞTIRMACI-YAZAR TANER ÖZDEMİR’İN GİZLİ FUTBOL TARİHİ ÇALIŞMASI
Mahalle aralarında kurulan takımlar, unutulan formalar ve hafızalarda kalan futbolcular. Günümüzde büyük ölçüde unutulan bu takımların, Erzurum’un futbol kültürünün oluşmasında önemli bir yere sahip olduğu belirtiliyor. Dönem tanıklıkları ve yapılan araştırmalar, geçmişte çok sayıda mahallenin kendi futbol takımına sahip olduğunu gösteriyor. Mahallelerde oluşturulan takımlar, yalnızca futbol oynanan oluşumlar olarak kalmadı. Gençlerin bir araya gelmesine, farklı mahallelerin birbirleriyle karşılaşmasına ve yetenekli futbolcuların ortaya çıkmasına da zemin hazırladı.
KARTAL SPOR VE RAY SPOR: İSTASYON MAHALLESİ’NİN FUTBOL HAFIZASI
İstasyon Mahallesi, geçmişte mahalle futbolunun hareketli olduğu bölgelerden biri olarak öne çıkıyor. Mahallede faaliyet gösteren Kartal Spor ve Ray Spor, dönemin futbol hafızasında yer edinen takımlar arasında bulunuyor. Edinilen bilgilere göre Ray Spor, mahalleler arasında düzenlenen futbol turnuvasına katılmak amacıyla kuruldu. Kısa süreli faaliyet gösteren takım, buna rağmen dönemin gençlerinin futbola olan ilgisini ortaya koyan örneklerden biri oldu. Kartal Spor ise İstasyon Mahallesi’nin futbol geçmişinde daha belirgin bir yere sahip. Takımların varlığı, o yıllarda futbolun mahalle kültürünün ayrılmaz bir parçası olduğunu gösteriyor.
MURATPAŞA’DAN KÖYLERE UZANAN FUTBOL YOLCULUĞU
Erzurum’un mahalle futbolunda dikkat çeken bir diğer adres ise Muratpaşa Mahallesi oldu. Burada gençler tarafından oluşturulan takımın, yalnızca mahalle sınırları içerisinde kalmayarak çevre köylerde de futbol karşılaşmalarına katıldığı aktarılıyor. Muratpaşa’daki bu yapılanmanın zaman içerisinde 12 Mart Sporun altyapısında da önemli bir rol üstlendiği ifade ediliyor. Böylece mahallelerde başlayan futbol serüveninin, Erzurum’un daha kurumsal futbol yapısına da katkı sağladığı görülüyor. Bu durum, mahalle takımlarının dönemin futbol ortamında yalnızca amatör oluşumlar olmadığını, aynı zamanda futbolcu yetiştiren ve kulüplere oyuncu kazandıran önemli kaynaklar olduğunu ortaya koyuyor.
ÇIRÇIR SPOR: MAHALLE ADINI SAHAYA TAŞIDI
Mahalle futbolunun izlerine Çırçır’da da rastlanıyor. Çırçır Spor adıyla faaliyet gösteren takım, mahallenin ismini futbol sahalarına taşıyan oluşumlardan biri olarak hafızalarda yer alıyor. Farklı yaş gruplarından futbolcuların bir araya getirilmesi ve gençlerin spora yönlendirilmesi, mahalle takımlarının sosyal açıdan da önemli bir görev üstlendiğini gösteriyor. Çırçır Spor, bu yönüyle mahallelerin kendi kimliklerini futbol aracılığıyla ortaya koyduğu örneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
BÜYÜK KULÜPLERDEN ÖNCE MAHALLELER VARDI
Erzurum’un geçmişine bakıldığında, profesyonel futbolun gölgesinde kalmış farklı bir futbol kültürüyle karşılaşmak mümkün. Bugün stadyumların ve profesyonel kulüplerin merkezinde şekillenen futbolun geçmişteki adreslerinden biri mahalle aralarıydı. Boş arsalar, toprak sahalar ve mahalle aralarındaki küçük alanlar, gençlerin futbol oynadığı sahalara dönüşüyordu. Mahalle gençleri kendi takımlarını oluşturuyor, farklı mahallelerle karşılaşmalar yapıyor ve oynanan maçlar uzun süre mahalle gündeminde kalıyordu. O dönemlerde forma bulmak dahi takımlar için ayrı bir meseleydi. Kimi zaman aynı renk tişörtler forma olarak kullanılırken, kimi zaman mahalle büyüklerinin desteğiyle özel formalar hazırlanıyordu. Sahanın zemininin toprak, kale direklerinin basit ve imkânların sınırlı olması ise futbol sevgisinin önüne geçmiyordu.
ERZURUM’UN KAYIP FUTBOL HARİTASI
Ortaya çıkan Kartal Spor, Ray Spor ve Çırçır Spor gibi isimler, Erzurum’un mahalle futbolu geçmişinin henüz tam anlamıyla araştırılmadığını da gözler önüne seriyor. Geçmişte hangi mahallede hangi takımların kurulduğu, bu takımları kimlerin oluşturduğu, hangi renkleri kullandıkları, hangi futbolcuların forma giydiği ve karşılaşmaların hangi sahalarda oynandığı ise cevap bekleyen sorular arasında bulunuyor. Bunun yanı sıra mahalle takımlarının birbirleriyle yaptığı karşılaşmalar ve bu takımlardan profesyonel ya da amatör kulüplere kazandırılan futbolcuların da araştırılması, Erzurum’un spor tarihine önemli katkı sağlayabilir. Bu bilgilerin ortaya çıkarılmasıyla Erzurum’un yalnızca mahallelerinin sosyal ve kültürel geçmişi değil, aynı zamanda şehrin futbol tarihi de daha kapsamlı şekilde kayıt altına alınabilir.
UNUTULAN TAKIMLARIN PEŞİNDE
Araştırmacı-yazar Taner Özdemir’in Erzurum’un mahalle tarihine yönelik çalışmaları da bu açıdan önem taşıyor. Çalışmalarda mahallelerin fiziki yapısının yanı sıra, o bölgelerde yaşayan insanların oluşturduğu sosyal hayat ve mahalle kültürü de ele alınıyor. Mahalle kulüpleri ve futbol takımları da bu sosyal hafızanın önemli unsurları arasında yer alıyor. Araştırmanın eski gazeteler, fotoğraflar, kulüp kayıtları ve mahalle sakinlerinin anlatımlarıyla genişletilmesi halinde, geçmişte kalan çok sayıda takım ve futbolcunun izine ulaşılması mümkün olabilir. Bu çalışmaların ilerlemesiyle Erzurum’un eski mahallelerini ve burada faaliyet gösteren futbol takımlarını gösteren bir “Mahalle Futbol Haritası” oluşturulması da mümkün hale gelebilir. Böyle bir çalışma, bugün isimleri unutulmuş takımların yeniden şehir hafızasına kazandırılmasını sağlayabilir.
ERZURUM’UN GİZLİ FUTBOL TARİHİ DAHA YAZILMADI!
Kartal Spor, Ray Spor, Çırçır Spor ve Muratpaşa’da faaliyet gösteren mahalle takımı. Bunlar, Erzurum’un mahalle futbolu geçmişinden günümüze ulaşan yalnızca birkaç isim. Ancak bu isimlerin ardında, yıllar boyunca toprak sahalarda futbol oynayan, kendi takımlarını kuran ve mahallelerinin formasını taşıyan yüzlerce genç bulunuyor. Erzurum’un futbol geçmişinin önemli bir bölümü bugün stadyumlarda değil, eski mahallelerin hafızasında saklı. Bu nedenle şehrin futbol tarihinin tamamını ortaya çıkarmak için eski gazetelerden fotoğraflara, kulüp kayıtlarından mahalle sakinlerinin tanıklıklarına kadar uzanan geniş bir araştırmaya ihtiyaç duyuluyor. Erzurum’un profesyonel futbol tarihinin yanında, mahalle aralarında yaşanan bu hikâyeler de şehrin futbol kültürünün önemli bir parçasını oluşturuyor.